SULH CEZALAR KAPATILSIN!
Çağdaş Hukukçular Derneği olarak bugün itibariyle “SULH CEZALAR KAPATILSIN!” kampanyasını başlattığımızı duyuruyoruz.
Günümüzde, sulh ceza hakimliklerinin, “devletin”, kendi sistemine tehdit olarak gördüğü tüm toplum kesimlerini sindirmek için oluşturduğu bir özel yargılama rejiminin en önemli sac ayağı olduğunu görüyoruz. Devlet, kendi meşruiyetini aldığı burjuva hukuk sistemini dahi ihlal ederek, polis – savcılık – sulh cezalar – özel yetkilendirimiş mahkemeler eliyle yarattığı ‘operasyonel hukuk sistemini’ siyasal alanın merkezine yerleştirmiş bulunmaktadır. Bu çerçeve içerisinde, politik süreçlerde savcılık taleplerini bir noter edasıyla onaylamaktan ibaret görev yapan sulh ceza hakimlikleri, hukukun bildiğimiz politik ve burjuva niteliğinin simgeleştiği en temel hukuki normlardan dahi uzaklaşmıştır.
Bugün tamamen toplumsal meşruiyeti olmadığını ve kapatılması gerektiğini bir kez daha gördüğümüz Sulh Ceza Hakimlikleri, esasında, “17-25 Aralık” gibi olağanüstü bir siyasal süreçte operasyonel olarak ortaya çıkartılmış ve devamında olağan hale getirilmiştir. Fetullahçı çete ve AKP üst kadroları arasındaki siyasal çekişmenin sonucu ve “17-25 Aralık” sürecinin devamında, 16 Haziran 2014 tarih ve 6545 s. Kanun uyarınca Sulh Ceza Mahkemeleri kaldırılarak yerine Sulh Ceza Hakimlikleri kurulmuş ve hukuk sistemi, operasyonel olarak baştan dizayn edilmiştir. İlk Sulh Ceza Hakimleri 17 Temmuz 2014’te atanmış ve birkaç gün sonra 22 Temmuz’da Fethullahçı çeteye mensup olduğu iddia edilen polislere operasyon yapılmış ve bu kişiler yeni kurulan Sulh Ceza Hakimlikleri eliyle tutuklanmıştır.(İlk atanan 6 Sulh Ceza Hakiminden 3’ünün “17-25 Aralık” sürecinde gözaltına alınan süphelileri serbest bırakan hakimler olması SCH hangi amaç için kurulduğuna iyi bir örnektir) 2014 yılında operasyonel olarak kurulan Sulh Ceza Hakimlikleri, bugün, iktidarın tehdit olarak gördüğü kesimleri sindirmek için daha yoğun bir şekilde kullanılmaya devam etmektedir.
Sulh Ceza Hakimliklerinde, burjuva hukukunun en önemli enstrümanlarından biri olan Doğal Hakim İlkesini görmek mümkün değildir. Gelinen süreçte sulh ceza hakimliği önüne çıkan herkes, kendisi hakkında verilecek kararın önceden belirli olduğunu, sadece bunun atanmış Sulh Ceza Hakimi tarafından okunacağını bilmektedir. Tutuklamaya sevk olanlar dışında, karara muhatap olan kişiler Sulh Ceza Hakiminin yüzünü dahi görmemektedir.
Sulh Ceza Hakimleri tabii (olağan) ve bağımsız değildir. Bu durumu, siyasal iktidarın refleksleri ile yargı ayağının refleksleri arasındaki paralellikte de görüyoruz. Mevcut Adalet Bakanı Akın Gürlek, Sulh Ceza Hakimi iken bir anda Ağır Ceza Mahkemesi hakimi yapılmış ve özel kararlar vereceği mahkemelere başkan atanmış, sonrasında Adalat Bakanı Yardımcılığı-İstanbul C.Başsavcılığı ve son olarak Adalet Bakanı olarak olağanüstü bir kariyerle yükselmişse de hali hazırda bir nevi Sulh Ceza Hakimliğine devam etmektedir. Bugün, aynı zamanda Sulh Ceza önüne çıkan herkes kürsüde oturanın Akın Gürlek olduğunu da bilmektedir.
Hukukun askıya alınarak tüm yetkinin siyasal iktidarda birleştiği bir yerde, olağan değil, olağanüstü bir hukuk ve yargılamadan söz etmek gerekir. Bu hukuku askıya alma ve olağanüstü yargılama rejiminde hukukun diğer disiplinleri de doğrudan etkilenmektedir. Suçun yeniden yorumlanmasından infaz sistemindeki adaletsizliğe kadar tüm süreç, savcılık ve sulh cezalar eliyle oluşturulan olağanüstü yargılama rejiminden etkilenmektedir.
Türkiye yasal mevzuatında somut bir takım koşullara bağlı olarak düzenlenen ve ancak istisnai hallerde uygulanması gereken tutuklama tedbiri bugün tamamen olağan, keyfi ve orantısız hale getirilmiştir. 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununa muhalefet, görevi yaptırmamak için direnme gibi halk arasındaki tabirle “Yatarı olmayan” diye tabir edilen suç isnadındaki kişiler, siyasal iktidara muhalif iseler yaygın olarak tutuklanmaktadır. Bu tür suç isnatlarının Asliye Ceza Mahkemelerindeki hakimlerin süzgecinden geçtiklerinde tutuksuz olarak sürdükleri ve çoğunlukla beraatle sonuçlandığı gözetildiğinde, tutuklama veya adli kontrol kararı veren Sulh Ceza Hakimlerinin bir “hukuk hakimi” olmadıklarını açıkça göstermektedir.
Sulh Ceza Hakimliklerinin pratiklerinde muhaliflere yönelik baskı ve bastırma araçlarından biri de “adli kontrol kararları” olarak karşımıza çıkmaktadır. Adli kontrol kararları artık bir tedbir değil, karine haline gelmiştir. Önüne bir dosya gelen sulh ceza hakimi, yurt dışı çıkış yasağı gibi adli kontrol tedbirini dosyanın kapağını dahi açmadan onaylamakta beis görmemektedir. Pratikte, tutuklama tehdidi karşısında verilen adli kontrol kararları kamuoyunca itiraz edilmemekte ve kanıksanmakta ise de, bu tedbir, siyasi iktidar ve uzantısı yargı için oldukça kullanışlı, kişi özgürlüğüne yapılan ağır bir saldırıdır.
Ceza Muhakemeleri Kanunu 109 ve devam maddelerinde düzenlenen adli kontrol kararları karşımıza en yaygın olarak “belirli sürelerle karakola başvurarak imza atma”, “yurt dışına çıkışın yasaklanması”, “konutu, ilçeyi, ili terk etmeme” şekillerinde çıkmaktadır. Özellikle yurt dışına çıkış yasağı, adliyeye intikal eden her dosya için matbu hale gelmiş, dosya incelemeden yurt dışı yasakları verilmesi yaygınlaşmıştır. Esasen kanun uyarınca “tutuklama sebeplerinin varlığı halinde alternatif olarak” uygulanması gereken adli kontrol kararları, bugün tutuklama sebepleri incelenmeksizin verilmektedir.
Uygulamada çoğunlukla adli kontrol kararları için duruşma dahi açılmamakta, sulh ceza hakimi dosya üzerinden bu kararları verebilmektedir. Konutu terk etmeme kararı, bilinen ismiyle “ev hapsi” gibi tutuklama ile benzer nitelikte özgürlük kısıtlayıcı bir karar için dahi sorgu yapılmamakta, şüpheli ve avukatına söz verilmemektedir. Uygulamada sıkça rastlandığı üzere savcılık tarafından da ifadesi alınmayan kişi, gözaltı süreci sonucunda yargı makamlarına tek bir söz dahi söyleyemeden belirsiz özgürlük kısıtlayıcı önlemler ile muhatap olmaktadır.
Sulh ceza hakimliklerinin adli kontrol kararlarına dair kanıksama hali hak mücadelesi alanında oldukça hatalı bir tavır durumundadır. Zira, fişleme, denetim ve bastırma anlamında tutuklama kadar ciddi ve tutuklamadan daha geniş kitleleri hedef alan bir baskı aracıdır. Siyasi iktidar çoğu zaman muhataplarını bir tutuklamaya ihtiyaç duymadan, adli kontrol uygulamalarıyla bastırabilmektedir. Türkiye’nin devrimci ve demokrat muhalif kesimleri uzun yıllardır zaten bu uygulamaların daimi muhatabı olarak nasiplerini almaktadır. Ancak pratikte gördüğümüz üzere, bir müzik grubunun “hizaya çekilmesi” için yurt dışına çıkışlarının yasaklanması yeterli olabilmektedir. Bir gazetecinin gazetecilik pratiği, “konutu terk etmeme kararı” ile etkisizleştirilebilmektedir. Sanatçı veya popüler kişilerin öne çıktıkları anlarda bir gözaltı kararı ve bir adli kontrol uygulaması iktidar için istediği sonucu almasına yetebilmektedir.
Muhaliflerin, sosyalistlerin, devrimcilerin, ezilenlerin sürekli muhatap olduğu adli kontrol kararları ve sulh ceza pratikleri bu nedenle kanıksanmamalı, tek boyutlu olarak değerlendirilmemeli ve mücadele alanı olmalıdır.
Adli kontrol uygulamaları kişilerin fişlenmesidir. Yalnızca tek bir demokratik eyleme katılan ve gözaltına alınan kişi, yıllar süren yurt dışı çıkış yasağı ile her an kayıt altında tutulabilmektedir.
Adli kontrol uygulamaları aktif bir denetim aracıdır. Hakkında beraat kararı verilecek olan bir toplumsal eylem nedeniyle gözaltına alınan kişi yıllar boyu bir karakola giderek imza vermek suretiyle kolluğun kesintisiz denetim ve takibi altına girebilmektedir.
Adli kontrol uygulamaları bastırma aracıdır. Toplumsal mücadelelere katılım gösteren, ancak tutuklama kararı verilemeyen kişilerin korku, endişe ve kaygıları adli kontrol kararları ile daha da artmakta ve uzun süreli şekilde hak mücadelelerinden yalıtılmakta, bastırılmaktadır.
Saydığımız tüm olgular dikkate alınarak sulh ceza hakimliklerinin yaygın olarak dağıttığı adli kontrol kararları ciddiye alınmalı ve mücadele konusu edilmelidir. Hak ve özgürlükler alanında ufak bir kısıtlama değil, ciddi bir baskı aracı olduğu ortaya konmalıdır. Sulh ceza hakimliklerinin hiçbir gerekçeye ihtiyaç duymadan, kişiyi ve avukatını tek bir kere bile görmeden verdiği kararlar kanıksanmamalı, teşhir edilmeli ve bu hukuksuz kararlarla mücadele edilmelidir. Bu nedenle sulh ceza hakimliğinin adli kontrol pratiğini de bu kurumun kapatılması için önemli bir neden olarak görmekteyiz.
Sulh ceza hâkimliklerinin göçmenler ve mülteciler bakımından yarattığı “hukuksuzluk” da ayrıca önemlidir. İdari gözetim kararlarına yapılan itirazlar her ilde 2. sulh ceza hakimliklerinin görevine girmekte ve kararlar duruşmasız verilmekte ve kararların kesin olması nedeniyle binlerce insanın özgürlüğü aynı hâkimlerin takdirine bırakılmaktadır. Uygulamada itirazların ezici çoğunluğu reddedilmekte, kimi dosyalarda göç idaresinden dosya dahi getirtilmeden, gerekli inceleme yapılmadan kararlar verilebilmektedir. Aynı olayda yakalanan aile bireyleri bakımından dahi çelişkili kararlar çıkabilmekte; nadiren de olsa kadınlar ve çocuklar serbest bırakılırken erkekler aylarca geri gönderme merkezlerinde tutulabilmekte, aileler parçalanmakta, kadın ve çocuklar maddi zorluklar içinde erkek bireyin desteği olmadan yaşamaya mecbur kalmaktadır. Kanun idari gözetim süresini altı ay olarak düzenlemiş, ancak istisnai hallerde altı ay daha uzatılabileceğini belirtmiş olmasına rağmen, bu sınırlama çoğu zaman fiilen uygulanmamakta, insanlar bir yıl, sulh ceza mahkemesi kararı ile özgürlüklerinden mahrum bırakılmaktadır.
Diğer yandan denizde kurtarılan veya Yunan yetkililerden işkence görüp geri itilen, sonrasında Türkiye’ye getirilen göçmenlere, çoğu zaman yalnızca Türkçe düzenlenen idari para cezası tutanakları imzalatılmakta; yaşadıkları travma ve dil engeli nedeniyle neyi imzaladıklarını dahi bilmeyen kişiler daha sonra yüksek miktarlı borçlarla karşı karşıya bırakılmaktadır. Sulh ceza hâkimlikleri ise bu dosyalarda tebligatın usulüne uygun yapıldığını kabul ederek itirazları süre yönünden reddetmekte, böylece göçmen ve mültecilerin neredeyse tamam borçlu insanlar haline getirilmektedir.
Arama, el koyma, vücuttan örnek alma, iletişimin dinlenmesi, fiziki takip, basına ve sosyal medyaya erişimin engellenmesi, yayın toplatma ve el koyma gibi kararlar hiçbir hukuki hassasiyet gözetilmeksizin yine Sulh Ceza Hakimlikleri tarafından keyfi olarak verilmektedir.
Sulh ceza hakimliklerinin toplumda yarattığı tahribata çok daha fazla örnek vermek mümkündür. Ancak, yukarıda bahsettiğimiz her bir örnek, hali hazırda hukuk sistemindeki belirli sınırların kaldırıldığını, “güçler ayrılığı” ilkesinin ters yüz edildiğini, polis-savcılık-sulh ceza hakimliği üçlüsünün eşitlendiğini, sulh ceza hakimlikleri eliyle yürütmenin yargı üzerinde tahakküm kurduğunu açıkça göstermektedir.
Mevcut sulh ceza hakimliği müessesesinin 2014 yılındaki olağan dışı siyasal çekişme içinde siyasal amaçla kurulan operasyonel bir aparat olduğunu ve bu olağanüstü yargılama pratiğinin olağan hale getirilmesini kabul etmediğimizi belirterek “SULH CEZALAR KAPATILSIN!” kampanyasını başlatıyoruz. Hukukun siyasal alan içinden dışlanarak kendi alanına hapsedilmesi gerektiğini görüyor; yaratılan olağanüstü yargılama pratiğiyle yargı üzerinde oluşturulan mutlak siyasal egemenliği reddediyoruz.
Toplumun tüm ilerici güçlerini, devrimci-demokrat kamuoyunu, işçi ve emekçi halklarımızı bu kampanyaya destek vermeye davet ediyoruz.
KURTULUŞ YOK TEK BAŞINA YA HEP BERABER YA HİÇBİRİMİZ !
ÇAĞDAŞ HUKUKÇULAR DERNEĞİ